Één man, 13 personages en de fascinatie van het alledaagse met HUN

Één man, 13 rollen – acteur en theatermaker Laurens de Groot speelt ze allemaal tijdens zijn solo-voorstelling HUN. In deze luchtige, absurdistische one-man-show neemt hij het alledaagse leven en de “gewone mens” onder de loep. Een dramatische gebeurtenis dwingt hen om samen te werken, maar wat motiveerde hem om deze voorstelling te maken? Dat en meer in dit interview met Laurens de Groot over zijn voorstelling HUN.

Wat sprak je aan om een voorstelling te maken over “gewone mensen” in een doodgewone straat?

Ik vind de gewone mens bijzonder fascinerend. Ik ben ik als theatermaker in het echte leven eigenlijk voortdurend aan het observeren. In de trein, in de stad, in de bibliotheek, overal zie ik mini-verhaaltjes, interacties tussen mensen, die in mijn hoofd dan meteen potentiële scenes voor een voorstelling worden. De gewone dingen worden al snel bijzonder als je ze in een theatersetting plaatst.

Ik vond een straat als uitgangspunt nemen een mooie vorm om zoveel mogelijk verschillende personages ten tonele te kunnen voeren. Iedereen is anders achter zijn eigen voordeur en de meeste mensen weten van hun buren niet eens wat ze uitspoken. Dat bevreemdende vond ik dramatisch interessant. En ik vind het ook leuk om een voorstelling te maken met personages die mensen kunnen herkennen. Dat je niet alleen jezelf erin kunt herkennen, maar ook je buurvrouw of je collega of je moeder en je kunt spiegelen aan het verhaal. En dan hoop ik van harte dat het publiek de personages ook mee naar huis neemt en ik stiekem de werkelijkheid een beetje heb veranderd.

In jouw voorstelling HUN gebeurt een dramatische gebeurtenis het normale leven verstoort. Zonder te veel weg te geven, wat maakt deze gebeurtenis zo cruciaal voor het stuk?

Elk verhaal werkt natuurlijk altijd toe naar een bepaalde climax, een onthulling, een happy end. Het leek mij toen ik de voorstelling bedacht een goed idee en een mooi dramatisch gegeven om die mensen die zo allemaal maar hun ding doen de hele dag uit hun routine en vaste gewoontes te halen door een ingrijpende gebeurtenis te laten gebeuren. Kunnen ze zich aanpassen? Hoe gaan ze ermee om.

Mensen in ongemak zijn het interessants om naar te kijken, dus vandaar dat het mij leek leuk mensen die elkaar nauwelijks kennen door zo’n gebeurtenis gedwongen samen te brengen. Ik was ook benieuwd hoe ze dan uit zo’n crisis komen. Zijn ze veranderd of vervallen ze weer in oude gewoontes? Je gaat het zien!

Je speelt maar liefst dertien personages, hoe ben je erop gekomen om dit te doen?

Een paar jaar geleden speelde ik in een voorstelling zes rollen in mijn eentje. Verschrikkelijk ingewikkeld, maar ik won er wel een prijs mee. En ik hou wel van een uitdaging, dus zoiets wilde ik weer: heel veel verschillende rollen spelen. Die dynamiek, de gekte daarvan en het spelplezier, zoals kinderen dat ook hebben, daar hou ik erg van. Het laat ook zo sterk de magie van theater zien: ik zet een hoedje op en ben iemand anders.

Dertien ontstond vanuit mijn voorliefde voor oneven getallen en dertien voelde als ongeluksgetal juist goed in dit geval. Uiteraard zijn niet alle dertien rollen even prominent uitgewerkt. Daar is te weinig tijd voor in het stuk, maar is ook voor een publiek niet meer te volgen. Sommige rollen eisen meer aandacht op en pakten meer ruimte in het schrijfproces. Onverwachts ook, want rollen die ik zelf van tevoren heel leuk vond zijn veel kleiner uitgevallen en andersom. De eerlijkheid gebiedt ook te zeggen dat ik niet meer zeker weet of het er nog echt dertien zijn. Maar wel ongeveer zoiets.

Welke rol van de dertien die je speelt, roept bij jou zelf de meeste herkenning op? En welke was qua karakter het meest uitdagend en waarom?

Alle rollen zijn zoals ik zei linksom of rechtsom wel gebaseerd op echte mensen, vanuit observaties of omdat ik ze letterlijk ken in mijn vriendenkring of privé setting. Zo ken ik het echtpaar Frerik en Eugene persoonlijk (met in werkelijkheid wel andere namen uiteraard) en is aliengelover Henk ook gebaseerd om iemand die ik heel goed ken, net als moeder-van-vijf Chantal.

De meest uitdagende rol om goed te krijgen was voor mij verpleegkundige Judith. Ze zat zo duidelijk in mijn hoofd, gemodelleerd naar iemand die ik heel goed ken. Maar eenmaal op de vloer bleek ze helemaal niet te werken als personage. Ze kwam er heel drammerig en irritant uit. Ik kon de energie die ook zo leuk vindt aan degene op wie ze gebaseerd is maar niet vinden. Het was echt een puzzel om de juiste toon te vinden voor haar. En volkszanger Willem-Jan was ook erg herkenbaar – gekscherend gezegd is hij wie ik zelf had kunnen worden als ik mijn plezier in het vak was kwijt geraakt – maar tegelijkertijd een enorme uitdaging, omdat hij in het maakproces steeds grover werd. En zo ben ik zelf totaal niet.

Verkleedpartijen spelen een grote rol in deze voorstelling. Zit er ook symboliek achter de gekozen kostuums, of zijn het vooral theatrale middelen?

Ik moet vaak van rol wisselen, ja. Dat klopt. En snel ook, soms binnen een zin. Dus het zit hem ook lang niet altijd in kostuums. Dat bleek soms toch teveel gedoe, te moeilijk wisselen. Maar elk personage heeft zijn eigen kenmerkende ding. Het brilletje, het hoedje. Eigenlijk zoals we dat allemaal in het dagelijks leven hebben. Dezelfde jas aan, altijd die bril in je borstzakje of die telefoon in je hand. Zo hebben we dat ook voor de personages bedacht: elk item is tekenend voor die persoon, zijn of haar herkenbare ding. Het is een hulpmiddel voor het publiek of zelf de rest erbij te verzinnen.

Je geeft het publiek een kijkje in het leven van anderen, maar welke inzichten over de mens heb jij opgedaan tijdens het maken van deze show?

Oef, jeetje. Misschien is het belangrijkste inzicht wel dat mensen je altijd nog kunnen verrassen, ook al ken je ze nog zo goed. Veel personages zijn echt een eigen leven gaan leiden, ver weg van hoe ik ze oorspronkelijk bedacht had. Mensen veranderen voortdurend, maar een echte reden of oorzaak is soms niet aan te wijzen. Dat blijft me fascineren.

In de voorstelling combineer je verschillende disciplines zoals teksttoneel, zang, mime en humor. Was het een uitdaging om dit te combineren in een verhaal of was dit juist heel logisch voor jou als acteur en verhalenverteller?

Het is wel iets wat ik graag doe en ook al vaker gedaan heb. Als mezelf verveel ik me nogal snel, dus ik hou wel van afwisseling en dynamiek. En “mime” is een groot woord, hoor. Verwacht geen clowns in onzichtbare glazen dozen of zoiets. Maar ik had wel van begin af aan een personage in mijn hoofd waarvan ik wist dat hij niets zou zeggen, maar zijn verhaal zou vertellen met zijn fysiek en met de dingen die hij doet. Meer fysiek spel, stil spel dus.

Ik heb jarenlang straattheater gespeeld en daar leer je wel te vertellen zonder woorden. Ik vond het mooi dat nu ook weer in te zetten. En er zit ook zang in, in verschillende stijlen ook nog. En het moet wel leuk zijn, ja. Een vriendin vroeg mij: “waarom maak je het jezelf zo moeilijk?” Ik heb oprecht geen idee. Het is wel mijn stijl, denk ik. Veel afwisseling, veel kleuren erin, veel ingrediënten en daar dan toch een samenhangend, lekker soepje van koken. 

Hoe werkt het om publiek een “genadeloos kijkje” in de menselijke aard te geven? Is dat confronterend, bevrijdend of iets daartussenin?

Ik hoop allebei… Ik hoop dat mensen zichzelf of anderen herkennen en daar dan wat bij denken of van vinden. Het toneel is altijd een spiegel. En sommige mensen zijn blij met wat ze in de spiegel zien en anderen niet. Wat ik als maker probeer is om in elk personage iets te stoppen waar ik van zou kunnen houden. Hoe een publiek dat uiteindelijk ziet is heel persoonlijk, natuurlijk. Maar als die herkenning er is, is het voor mij geslaagd.

Wat hoop je dat het publiek meeneemt na afloop van HUN?

Een hele mooie herinnering. Dat de voorstelling blijft hangen. Dat mensen bepaalde zinnen onthouden en in het dagelijks leven gaan gebruiken. Ik vind het mooi als je na afloop met vragen achterblijft. Dat zo’n verhaal nog even nawerkt. Misschien wel aanzet om “in het echt” iets te veranderen. Vaker naar je moeder te gaan, liever te zijn voor elkaar, dat ik de wereld een heel klein beetje mooier heb gemaakt. Dat zou fijn zijn.

Bezoek de voorstelling!

Wil je de voorstelling bezoeken na het lezen van dit interview met Laurens de Groot? Bekijk dan de speellijst van HUN om te zien wanneer zij bij jou in de buurt speelt.

Foto: Caroline de Winter